BIOTECHNOLOGIA EM-FARMING™ W KOMPOSTOWANIU
26/03/2009 – 10:38Tempora mutantur et nos mutamur in illis – czasy się zmieniają i my razem z nimi. Z biegiem lat zmienia się również rozpoznawanie naturalnych procesów mineralizacji odpadów pochodzenia organicznego. Dokonujący się postęp technologiczny, oraz coraz lepsze rozpoznawanie występujących relacji w świecie mikroorganizmów i zachodzących w nim procesów metabolizmu, znacząco zmienia podejście do konwencjonalnych technologii kompostowania odpadów organicznych.
Najpierw należy zdefiniować proces kompostowania Kompostowanie (organiczny recykling) – naturalna metoda unieszkodliwiania i zagospodarowywania odpadów, polegająca na rozkładzie substancji organicznej przez mikroorganizmy – bakterie tlenowe, nicienie, etc. Jest to proces przetwarzania substancji w kontrolowanych warunkach w obecności tlenu (powietrza), w odpowiedniej temperaturze i wilgotności.
Kompostowanie jest kontrolowanym rozkładem materii organicznej. Zamiast pozwalać naturze na powolny rozkład biomasy, kompostowanie zapewnia optymalne środowisko, w którym organizmy kompostujące mogą się najlepiej rozwijać. Aby wyżywić najbardziej aktywne mikroby, w skład materii poddanej kompostowaniu muszą wchodzić następujące składniki: węgiel, azot i tlen z powietrza, woda.
Rozkład może mieć miejsce również w przypadku nieobecności któregoś z wymienionych składników, choć będzie znacznie wolniejszy. Przykładowo, możliwy jest rozkład biomasy umieszczonej w szczelnie zamkniętej foliowej torbie, choć nieobecność powietrza spowoduje rozwijanie się bakterii beztlenowych i rozkład beztlenowy. (wikipedia dnia 06.03.2009r.)
Tak więc w świetle obecnej interpretacji kompostowanie wymaga napowietrzania. Natomiast wszelkie procesy z ograniczonym dostępem tlenu i beztlenowe są określane jako procesy fermentacji
Dobrze przygotowany stos kompostowy powinien mieć taką zawartość wilgoci (około 50 – 60%) jak dobrze wyciśnięta gąbka. Są to odpowiednie warunki do podtrzymania procesów życiowych bakterii. Bakterie i inne mikroorganizmy można podzielić na kilka grup, w zależności od tego jaką temperaturę preferują i ile ciepła produkują w czasie przerabiania materii organicznej. Bakterie mezofilne lubią umiarkowane temperatury z przedziału 20-40°C. Podczas rozkładu materii organicznej produkują one ciepło, najbardziej rozgrzewa się wnętrze stosu kompostowego.
Wsad do kompostowania Dowolny biodegradowalny materiał może podlegać kompostowaniu, o ile zapewni mu się wystarczającą ilość czasu. Jednakże nie każdy surowiec nadaje się do przydomowego kompostowania, w którym nie są osiągane temperatury dość wysokie, by powodować śmierć drobnoustrojów, wirusów, bakterii, szkodników. W związku z tym odchody zwierzęce, resztki mięsa i produkty mleczne powinny być kompostowane na skalę przemysłową. Surowce o dużej zawartości węgla zapewniają celulozę niezbędną bakteriom do produkcji ciepła i cukrów, podczas gdy surowce o dużej zawartości azotu są źródłem najbardziej skoncentrowanych białek, które pozwalają na rozwój bakterii. Przykładowe odpady o dużej zawartości węgla:
· słoma zbożowa,
· jesienne liście,
· pył drzewny i odpady drewniane,
· niektóre rodzaje papieru i kartonu.
Niektóre materiały o dużej zawartości azotu:
· zielona biomasa (świeża lub zwiędła), np. siano, skoszona trawa,
· odchody zwierząt roślinożernych (krów, koni),
· resztki owoców i warzyw,
· wodorosty,
· mielona kawa (po zaparzeniu napoju).
Nawóz z hodowli drobiu zawiera dużo azotu ale niewiele węgla. Nawóz koński – oba te składniki. Nawóz z hodowli owiec czy bydła nie zapewnia tak wysokiej temperatury pryzmy kompostowej jak w przypadku nawozu końskiego, więc proces kompostowania trwa dłużej.
Wymieszanie materiałów wsadowych przyspiesza proces rozkładu, ale łatwiej jest kompostnik przygotowywać układając na przemian warstwy o grubości 15 cm. Powoduje to spowolnienie rozkładu.(wikipedia jw)
Jest szereg zaleceń, które eliminują część materii organicznej z kompostowania Przykładem są wymienione w dalszej treści odpady. Takim przykładem są odpady owoców cytrusowych.
Tłuste resztki żywności i odpadki mięsne, mleczne i jajka nie powinny być poddawane przydomowemu kompostowaniu. Przyciągają one bowiem niechciane szkodniki i nie rozkładają się w dość krótkim czasie. Skorupki jajek są źródłem cennych substancji mineralnych dla pryzmy kompostowej i gleby, ale rozkładają się w czasie dłuższym niż rok. Odchody zwierząt innych niż roślinożerne nie powinny być nigdy kompostowane, podobnie jak odchody ludzkie i zwierząt domowych. (wikipedia jw)
Pomimo tak dobrego rozpoznania procesu kompostowania najczęstszym problemem są emitowane odory. Oczywiście powodów tego może być kilka. Nie ulega jednak wątpliwości, że jeżeli efektem procesu są uciążliwe odory jak amoniak i siarkowodór tzn że następuje zagniwanie i w procesie tym uwalniają się toksyny. Poza tym kompost traci część swojej wartości nawozowej.
Dzięki pomysłowi Prof. T.Higa i pracy Jego ucznia Matthew Wood istnieją naturalne narzędzia wokoło nas które mogą poprawić proces rozkładu materii organicznej w kompostowniku, czy też na pryzmie kompostowej. Wystarczy dbać o dobre uciskanie pryzmy, czyli ograniczanie dostępu tlenu, właściwą wilgotność i stosując podstawowe wymogi składu można uzyskać przetworzoną materię organiczną i nie obawiać się o odory. Warunkiem jednak powodzenia takiego procesu jest obecność pożytecznej mikroflory. Zabezpiecza to kompozycja EM-Farming™, czyli zespół szczepów różnych pożytecznych mikroorganizmów, które wypierają zagniwanie, zawsze przyspieszają procesy fermentacji i utrzymują wysoką aktywność bez dodatkowego napowietrzania co ułatwia fermentowanie wszelkich odpadów organicznych i z działki i tych domowych. W danej pryzmie, czy kompostowniku następuje fermentacja niskotemperaturowa prowadzona przez mikroflorę mezofilną. Pryzma taka nie przegrzewa się i nie odczuwa się odoru. Ponieważ nie uwalnia się ani amoniak, ani siarkowodór to znaczy, że składniki tych gazów azot i siarka są wbudowane w przetworzoną materię organiczną co czyni otrzymany „kompost” bardziej wartościowym
Konstruując pryzmę, albo rozpoczynając układanie odpadów w kompostowniku należy na dno ułożyć materiał strukturalny, który spowoduje łatwy odciek nadmiaru wody. Mogą to być drobne gałązki. Może to być również kilkucentymetrowa warstwa żwiru. Pomimo zaleceń o kompostowaniu, aby niektórych materiałów nie dodawać, nie należy wyrzucać ani resztek mięsa do śmietnika, ani skorupek jajek a po prostu dodać je po rozdrobnieniu do kompostownia i fermentować. Podobnie zagniwające owoce i warzywa. Im bardziej zagniwająca materia tym dokładniej zraszać mikroorganizmami. Generalną zasadą winno być umieszczanie w kompostowniku wszystkich odpadów organicznych i fermentowanie ich. Mając na uwadze, czy dane odpady są bogatsze w węgiel, czy też azot warto, chociaż w minimalnym stopniu przemieszać je. Tak np.: skoszona trawa jest bardzo dobrym wsadem do kompostownia, ale z racji na nadmiar azotu należy dodać do niej jakiś składnik o dużej zawartości węgla jak liście drzew, słoma, trociny itd.
Warto przytoczyć przykład przefermentowania kilkuset m3 traw z trawników z 20 tonami przeterminowanego kakao. Doświadczenie to przeprowadzono w Gdańsku. Zastosowano kompozycję mikroorganizmów EM-Farming™ (EMa) w ilości 2l/m3. Po kilku miesiącach otrzymano pięknie przefermentowany kompost.
Każdą kolejną porcję układanych do kompostowania odpadów należy szczepić EM-Farming™ używając 10% roztworu wodnego EMa (EMa to robocza, gotowa do użycia forma EM-Farming™). Na 1 m3 materii organicznej do kompostowania należy użyć od 2 do 5 litrów EMa. Jeżeli chcemy znacznie przyspieszyć ten proces można zwiększyć ilość EMa nawet do 10 l/m3
Sławomir Gacka
Krajowe Centrum Promocji
i Namnażania Mikroorganizmów
